01
34CrNiMo6 kısaca
34CrNiMo6, nikel, krom ve molibden katılmış alaşımlı bir ıslah çeliğidir. Werkstoffnummer'i 1.6582, yakın Amerikan karşılığı AISI 4340'tır. Norm adı EN ISO 683-2:2018'dir; eski adı EN 10083-3:2006.
Islah çeliği, sertleştirilip menevişlenerek kesitin tamamında dayanım ve tokluk kazanan çeliktir. 34CrNiMo6 bu ailenin ağır yük üyesidir: nikel ve krom birlikte %1,30–1,70 aralığındadır; molibden %0,15–0,30. Üçlü alaşım, kalın kesitte de yüksek dayanımı ve tokluğu korur. Islahın sementasyondan farkını ıslah ve sementasyon çeliği farkı yazısında anlattık.
Tek bakışta:
- Alaşım: nikel, krom, molibden.
- Çekme dayanımı (+QT, 16–40 mm): 1100–1300 MPa.
- Tavlı teslim sertliği: en çok 248 HB.
- Adları: 34CrNiMo6 · 1.6582 · AISI 4340.
Tür sayfası: ıslah çelikleri.
02
Kimyasal bileşim
Bu kalitenin özelliği, nikel ile kromun aynı düzeyde olmasıdır.
| Element | Oran, % |
|---|---|
| Karbon (C) | 0,30–0,38 |
| Mangan (Mn) | 0,50–0,80 |
| Krom (Cr) | 1,30–1,70 |
| Molibden (Mo) | 0,15–0,30 |
| Nikel (Ni) | 1,30–1,70 |
| Fosfor (P) | en çok 0,025 |
| Kükürt (S) | en çok 0,035 |
Adı okumak
34, yaklaşık %0,34 karbondur; normdaki aralık %0,30–0,38. CrNiMo, elementleri çoktan aza sıralar: krom, nikel, molibden. Sondaki 6, krom için 6 ÷ 4 = 1,5 demektir; normdaki aralık %1,30–1,70'tir.
Her element ne yapar
Nikel tokluğu artırır ve sertleşebilirliğe yardım eder. Krom sertleşebilirliği ve aşınma direncini yükseltir. Molibden sertleşebilirliği artırır, menevişte kırılganlığı azaltır. Üçü birlikte kalın kesitte çekirdeğe kadar sertleşme sağlar. Karbon düşük tutulmuştur; dayanımı karbon değil alaşım taşır, bu yüzden tokluk korunur.
Fosfor ve kükürt katışık sınırlarıdır. Bu üst sınırlar tokluk ve yorulma ömrünü korumak için konur.
03
Çapa göre mekanik değerler
Islah çeliğinin dayanımı çapa bağlıdır. Aşağıdaki değerler ıslahlı (+QT) teslim içindir.
| Çap, mm | Akma Rp0,2, MPa (en az) | Çekme Rm, MPa | Kopma uzaması A, % (en az) | Darbe işi KV, J (en az) |
|---|---|---|---|---|
| ≤ 16 | 1000 | 1200–1400 | 9 | — |
| 16–40 | 900 | 1100–1300 | 10 | 45 |
| 40–100 | 800 | 1000–1200 | 11 | 45 |
| 100–160 | 700 | 900–1100 | 12 | 45 |
| 160–250 | 600 | 800–950 | 13 | 45 |
Tabloyu okumak
En ince banttan en kalın banda çekme dayanımının alt sınırı 1200 MPa'dan 800 MPa'ya iner; yani üçte bir azalır. Yine de 160–250 mm bandında 800–950 MPa verir. Aynı bantta 42CrMo4 de 750–900 MPa verir; yani fark küçülür, ama kalın kesitte 34CrNiMo6 yine bir adım öndedir.
Dikkat çeken bir değer darbe işidir. 16 mm'nin üzerindeki her bantta en az 45 J istenir. Sertleşebilirliğin yanında tokluğun da çap boyunca korunduğunu gösterir.
Bir örnek: Ø 80 mm'lik bir şaft 40–100 mm bandındadır. Çekme dayanımı 1000–1200 MPa, akma dayanımı en az 800 MPa. Aynı çapta 42CrMo4 900–1100 MPa ve en az 650 MPa verir. Tasarım 1000 MPa'dan fazlasını istiyorsa 34CrNiMo6 gerekir.
Teslim sertliği
Yumuşak tavlı (+A) teslimde sertlik en çok 248 HB'dir. Bu değer işleme içindir; asıl dayanım ıslahlı değerlerde aranır. Siparişte kodu yazın: +A ile +QT arasında dayanım farkı katlanır.
04
4340 ile farkı
AISI 4340, 34CrNiMo6'nın yakın eşdeğeridir; bileşimi birebir aynı değildir. İki norm de nikel-krom-molibdenli çeliği anlatır, ancak krom ve nikel aralıkları farklıdır. Bu yüzden "34CrNiMo6 = 4340" kısaltması kritik uygulamada riskli olabilir.
Eşdeğer adlar:
| Sistem | Ad | Not |
|---|---|---|
| EN adı | 34CrNiMo6 | EN ISO 683-2 |
| W.Nr | 1.6582 | EN 10027-2 |
| AISI / SAE | 4340 | Yakın eşdeğer; kimya birebir değil |
| JIS | bulunamadı | İki bağımsız kaynakta karşılık yok |
| MKE adlandırması | Ç 4340 | Piyasa adı; doğrulanıyor |
Ç 4340 adı bazı piyasa kaynaklarında başka bir nikel-krom-molibdenli kalite (36NiCrMo4) için de kullanılır. Bu yüzden sipariş yazısında EN adını ve W.Nr'yi birlikte yazın. Tüm eşleştirmeler eşdeğerlik tablosunda.
Güncel EN ISO 683-2'de karşılığı olmayan 40NiCrMo2 gibi eski DIN kaliteleri ile 34CrNiMo6'yı karıştırmayın. 40NiCrMo2 geri çekilmiş bir DIN kalitesidir ve nikeli %0,40–0,70'tir; 34CrNiMo6'nın nikelinden çok düşüktür.
05
Kullanım alanları
34CrNiMo6 yüksek dayanım ve tokluk isteyen parçalarda kullanılır:
- şaftlar ve miller
- cıvatalar
- dişliler
- krank ve eksantrik milleri
- şanzıman parçaları
Seçimi belirleyen iki durum vardır. Birincisi çap: kalın kesitte aynı dayanımı daha az alaşımlı çelik vermez. İkincisi tokluk: darbeli ya da düşük sıcaklıkta çalışan parçalarda nikel avantaj getirir. Bu ikisi yoksa 42CrMo4 çoğunlukla yeterlidir ve alaşım içeriği daha azdır. İki kalitenin ayrıntılı karşılaştırması kendi yazısındadır. Yüzey sertleştirme için norm bu kalitede değer vermez; EN 10083-3 Tablo 9'da 34CrNiMo6 yer almaz.
Ne zaman tercih edilmez
34CrNiMo6 her ıslah işinin cevabı değildir. Üç durumda gereğinden fazla olabilir:
- Çap küçük ve yük orta düzeyde; 42CrMo4 de aynı dayanımı verir.
- Yüzeyi sertleştirilecek parça ve norm değeri aranıyor; 34CrNiMo6 EN 10083-3 Tablo 9'da yer almaz.
- Tasarım sınırlı alaşım içeriği istiyor.
Bu durumlarda 42CrMo4 ya da 50CrMo4 daha doğrudan bir yoldur.
Üç yaygın yanlış
- Çapsız dayanım almak. 1100–1300 MPa yalnız 16–40 mm bandı için geçerlidir. Ø 200 mm'lik bir şaftta alt sınır 800 MPa'dır.
- 4340'ı birebir saymak. Yakın eşdeğerdir. Teknik resim EN adıyla yazılmışsa siparişi de EN adıyla verin.
- Tokluğu atlamak. 34CrNiMo6'yı tercih etme nedeni çoğu zaman tokluktur. Darbe işi (KV) şartı sipariş ve tasarım belgesinde yazılı olmalıdır; norm bu şartı 16 mm'nin üzerindeki bantlarda 45 J olarak verir.
Siparişte neye dikkat
Kalite adı, W.Nr, teslim durumu ve çap birlikte yazılırsa belirsizlik kalmaz. Örnek: 34CrNiMo6+QT, Ø ‹çap› mm, ‹boy› mm. ‹ › içindekiler sizin dolduracağınız yerlerdir. Ölçü aralığı ve stok durumu teklifte netleşir.
06
Stok formları
34CrNiMo6 çelik çubuk, kare çelik, lama ve çelik levha olarak bulunur. Çelik Alaşımları stoktaki ham malzemeyi ölçünüze en ve boyda keser; talaşlı imalat, pah kırma, taşlama ve ısıl işlem yapmaz.
Siparişte kalite, teslim durumu (+A ya da +QT), form ve ölçü yazılır. Kalite önceden seçili gelen 34CrNiMo6 teklif formunu kullanabilirsiniz.
Kaynaklar. EN ISO 683-2:2018 (önceki EN 10083-3:2006). Değerler ikinci bağımsız kaynakla karşılaştırılmıştır. AISI karşılığı yakın eşdeğerdir.
07
Sık sorulan sorular
34CrNiMo6 ile 4340 aynı mı?
Yakın eşdeğerdir, birebir aynı değildir. Nikel, krom ve molibden aralıkları iki normda farklıdır. Kritik parçada EN adıyla ve W.Nr 1.6582 ile sipariş verin.
34CrNiMo6 tavlı halde ne kadar serttir?
Yumuşak tavlı (+A) teslimde sertlik en çok 248 HB'dir. Islahlı (+QT) halde değer HB ile değil, çapa göre dayanım tablosuyla verilir; örneğin 16–40 mm çapta 1100–1300 MPa.
34CrNiMo6 hangi parçalarda kullanılır?
Şaft, mil, cıvata, dişli, krank ve eksantrik mili ile şanzıman parçalarında kullanılır. Ortak noktaları yüksek dayanım ve tokluk istemeleridir. Kalın kesitli ya da darbeli yük gören parçalarda öne çıkar. Seçimde dayanım tablosundaki çap bandına ve gereken darbe işine bakın.
