01
Kısa cevap
SCH, "schedule" kelimesinin kısaltmasıdır. ASME B36.10M standardında boru et kalınlığını gösteren sınıf numarasıdır. Aynı anma çapında SCH sayısı büyüdükçe et kalınlaşır, iç çap küçülür. Dış çap değişmez. SCH 40 ile SCH 80 aynı dış çapta, ama farklı iç çaplarda borulardır.
SCH, tesisat ve proses borusunun dilidir. Hassas çelik boru bu dille sipariş edilmez; dış çap ve et kalınlığıyla yazılır. İki dünyanın farkı, bu yazının sonunda. Boruyu diğer çelik formlarının yanında görmek için çelik formları rehberine bakabilirsiniz.
02
NPS, dış çap ve SCH
Üç kavram birlikte kullanılır ve karıştırılır: - NPS (nominal pipe size): anma boru boyutu. İnç cinsinden bir etikettir. NPS 2 gibi yazılır. - DN (nominal diameter): NPS'nin metrik karşılığı. DN 50, NPS 2'ye denk gelir. - Dış çap: gerçek ölçüdür ve NPS'ye bağlı olarak sabittir. NPS 2'nin dış çapı 60,3 mm'dir.
NPS bir ölçü değil, bir etikettir. NPS 2 borunun dışını ya da içini 2 inç (50,8 mm) ölçmezsiniz; dış çap 60,3 mm'dir. Bu, sık yapılan bir karışıklıktır.
SCH numarası ise et kalınlığını belirler. Aynı NPS için SCH büyüdükçe et kalınlaşır. Böylece bir flanş ya da fitting yalnız NPS'ye bakılarak seçilir; SCH sadece borunun içindeki akış alanını değiştirir.
Tarihçesi şöyle: boru et kalınlıkları önce Standard (STD), Extra Strong (XS) ve Double Extra Strong (XXS) adlarıyla kullanılıyordu. Schedule numaraları, sipariş için kullanışlı bir gösterim olarak sonradan eklendi. İki adlandırma bugün yan yana yaşar; küçük çaplarda birbirine denktir, büyük çaplarda ayrılır.
SCH numarası, bir basınç serisi fikrine dayanır; kalınlığın kendisi değildir. Bu yüzden bir tabloya bakmadan "SCH 40 üç buçuk milimetre" demek yanlıştır; kalınlığı NPS belirler.
03
SCH tablosu nasıl okunur
ASME B36.10M, her NPS için dış çap ve her SCH için et kalınlığı verir. Dört örnek satır (mm):
| NPS | DN | Dış çap | SCH 40 et | SCH 80 et |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 25 | 33,4 | 3,38 | 4,55 |
| 2 | 50 | 60,3 | 3,91 | 5,54 |
| 4 | 100 | 114,3 | 6,02 | 8,56 |
| 12 | 300 | 323,8 | 10,31 | 17,48 |
Tablo üç şey gösterir. 1. Dış çap sabittir. Aynı satırda SCH 40 ve SCH 80 aynı dış çaptadır. 2. Et farkı büyür. NPS 2'de SCH 80, SCH 40'tan 1,63 mm kalındır; NPS 12'de 7,17 mm. 3. SCH, kalınlığın kendisi değildir. SCH 40, NPS 2'de 3,91 mm, NPS 12'de 10,31 mm demektir. Aynı SCH numarası farklı NPS'de farklı et kalınlığıdır.
Aynı üç boyut için iç çap ve metre ağırlığı yan yana:
| NPS | SCH | Et (mm) | İç çap (mm) | Ağırlık (kg/m) |
|---|---|---|---|---|
| 1 | 40 | 3,38 | 26,64 | 2,50 |
| 1 | 80 | 4,55 | 24,30 | 3,24 |
| 2 | 40 | 3,91 | 52,48 | 5,44 |
| 2 | 80 | 5,54 | 49,22 | 7,48 |
| 4 | 40 | 6,02 | 102,26 | 16,08 |
| 4 | 80 | 8,56 | 97,18 | 22,32 |
Ağırlıklar 7,85 g/cm³ yoğunlukla hesaplanmıştır ve yayımlanmış tablo değerleriyle aynı çıkar. SCH 80'e geçmek ağırlığı NPS 1'de yaklaşık yüzde 30, NPS 4'te yaklaşık yüzde 39 artırır.
İç çap şöyle bulunur: dış çap eksi iki katı et kalınlığı. NPS 2 için SCH 40'ta 60,3 − 2 × 3,91 = 52,48 mm; SCH 80'de 60,3 − 2 × 5,54 = 49,22 mm. Aynı boru, daha kalın etle daha az akış alanı verir.
Ağırlık da bu hesaptan çıkar. Boru formülüyle (π/4 × (D² − (D − 2t)²) × 7,85 g/cm³) NPS 2 SCH 40 boru 1 m'de 5,44 kg, SCH 80 ise 7,48 kg gelir. Aynı hesabı ağırlık hesaplama aracında boru formuyla yapabilirsiniz.
04
SCH ile EN 10305 hassas boru farkı
STD, XS ve XXS adları SCH numaralarının eski eş anlamlılarıdır. Standard (STD) borular NPS 10'a kadar SCH 40 ile, extra strong (XS) borular NPS 8'e kadar SCH 80 ile aynıdır. Daha büyük çaplarda ikisi ayrılır: örneğin NPS 12'de STD 9,53 mm, SCH 40 ise 10,31 mm'dir.
Bu, tesisat borusu dünyasıdır. Sitedeki soğuk çekme boru ise başka bir dünyaya aittir: EN 10305 hassas boru. İkisi şöyle ayrılır:
| Özellik | SCH'li tesisat borusu | EN 10305 hassas boru |
|---|---|---|
| Standart | ASME B36.10M | EN 10305-1 |
| Sipariş dili | NPS + SCH | Dış çap × et kalınlığı |
| Ölçü | Anma boyutu etiketi | Gerçek ölçü, dar toleranslı |
| Malzeme ve teslim durumu | Ayrı bir malzeme standardıyla tanımlanır (örneğin ASTM A53) | Kalite adı ve +C, +LC, +SR, +A, +N kodu |
| Kullanım | Akışkan taşıma, tesisat | Hidrolik, makine, mekanik parça |
Önemli sonuç: stoktaki boru SCH numarasıyla sipariş edilmez. "SCH 40 istiyorum" cümlesi, hassas boru için bir anlam taşımaz; dış çap ve et kalınlığını milimetre olarak yazmanız gerekir.
05
Sipariş yazımı
İki yazım yan yana:
- Tesisat borusu: NPS 2 SCH 40, ASME B36.10M (dış çap 60,3 mm, et 3,91 mm olarak okunur)
- Hassas boru: Boru Ø 60 × 5, EN 10305-1, +N (dış çap 60 mm, et 5 mm olarak yazılır)
İlkinde ölçüyü standart tablosu belirler. İkincisinde ölçüyü siz yazarsınız. Bu yüzden hassas boruda ölçü açıkça yazılmazsa teklif çıkmaz.
Siparişe teslim durumu kodunu ve kaliteyi de ekleyin. Kodların anlamı için soğuk çekme boru teslim durumları yazısı bir ayrıntı kaynağıdır. Ölçüyü ve kaliteyi yazıp teklif isteyebilirsiniz; hangi ölçülerin bulunduğunu teklifte öğrenirsiniz.
06
Sık sorulan sorular
NPS ile dış çap aynı şey mi?
Hayır. NPS, anma boyutu etiketidir. Gerçek dış çap, NPS'ye göre standartta sabittir: NPS 2'nin dış çapı 60,3 mm, NPS 4'ünki 114,3 mm'dir.
SCH 40 ile STD aynı mı?
NPS 10'a kadar evet; sonrasında hayır. NPS 12'de STD'nin eti 9,53 mm, SCH 40'ın eti 10,31 mm'dir. Tabloda satır satır bakmadan ikisini eşit saymayın.
Hassas boru SCH ile mi sipariş edilir?
Hayır. Hassas boru dış çap ve et kalınlığıyla, EN 10305 teslim durumu koduyla sipariş edilir. SCH, tesisat borusu içindir.
