01
Kısa cevap
AISI takım çeliği adları bir harf ve bir sayıdır. Harf, çeliğin hangi gruba girdiğini söyler; sayı, grup içindeki sırayı verir. D2'deki D "yüksek karbonlu yüksek kromlu soğuk iş çeliği" grubudur, 2 bu grupta ikinci sıradır. H13'teki H sıcak iş çelikleridir, P20'deki P kalıp çelikleridir.
Harfin anlamı ASTM A681 ve SAE J438 gibi Amerikan şartnamelerinde tanımlıdır. Avrupa'da aynı çelikler W.Nr ile anılır: D2 ≈ 1.2379, H13 ≈ 1.2344, P20 ≈ 1.2311. Karşılıklar yakındır, birebir aynı değildir. Adların genel okunuşu için normlar rehberine bakın.
02
Harf grupları tablosu
| Harf | Grup | Ne demek |
|---|---|---|
| D | Soğuk iş | Yüksek karbon, yüksek krom; aşınma dayanımı için (D2–D7) |
| O | Soğuk iş | Yağda sertleşen düşük alaşımlı çelikler (O1–O7) |
| A | Soğuk iş | Havada sertleşen orta alaşımlı çelikler |
| H | Sıcak iş | Isıya dayanıklı takım çelikleri (H10–H19 krom esaslı) |
| P | Kalıp | Plastik kalıp çelikleri (P2–P6 düşük karbonlu; P20 ve P21 ön sertleştirilmiş) |
| L | Özel amaçlı | Düşük alaşımlı, geniş karbon aralığı (L2–L6) |
| S | Darbeye dayanıklı | Şok yüklü işler için (S1–S7) |
| W | Suda sertleşen | Alaşımsız ya da çok az alaşımlı karbon takım çeliği |
| M, T | Hız çeliği | Molibden ve tungsten esaslı hız takım çelikleri |
Sayı grup içindeki sıradır; karbon yüzdesi değildir. D2 ile D3 aynı grupta farklı çeliklerdir. W grubunda ise sayı farklı kurulur (üç hane, son ikisi karbon yüzdesinin yüz katı). Bu yazı stokta aranan harfleri anlatır; hız çelikleri (M, T) ayrı bir şartnamede (ASTM A600) tanımlıdır.
03
Stoktaki karşılıklar
Bu sitede anılan takım çeliklerinin AISI adı ve W.Nr karşılığı:
| AISI | W.Nr | EN adı | Durum |
|---|---|---|---|
| D2 | 1.2379 | X153CrMoV12 | yakın eşdeğer |
| D3 | 1.2080 | X210Cr12 | yakın eşdeğer |
| O2 | 1.2842 | 90MnCrV8 | yakın, tek kaynak |
| H13 | 1.2344 | X40CrMoV5-1 | yakın eşdeğer |
| H10 | 1.2365 | 32CrMoV12-28 | yakın eşdeğer |
| L6 | 1.2714 | 55NiCrMoV7 | yakın eşdeğer |
| P20 | 1.2311 | 40CrMnMo7 | yakın; kimya birebir değil |
| "P20+Ni" (1.2738) | 1.2738 | 40CrMnNiMo8-6-4 | ticari ad |
Üç not. D2 ve D3 aynı grubun komşularıdır; 1.2379 ve 1.2080 farkını ayrı yazıda ele alıyoruz. O2 eşlemesi bir kaynakta geçtiği için "yakın" olarak okunmalıdır. 1.2367 (X38CrMoV5-3) için AISI karşılığı yoktur; iki bağımsız kaynak bunu doğrular. Bu yüzden listede 1.2367'ye bir harf verilmemiştir.
04
"+Ni" ve "+S" ekleri
P20 ailesinde iki ek sık görülür: "P20+Ni" ve "P20+S". Bunlar AISI'nin standart adları değildir; piyasada kullanılan ticari tanımlardır. Anlamları basittir: P20+Ni, P20'ye yakın ama nikelli çelik (1.2738); P20+S, kükürt ilaveli çelik (1.2312). Sipariş belgesinde bu ifadeleri tek başına yazmak yanlış anlaşılmaya açıktır, çünkü iki ayrı üretici "P20+Ni" derken farklı nikel aralığı kastedebilir. W.Nr'yi yazın: 1.2738, 1.2312. Ayrıntılar için plastik kalıp çelikleri yazısı var.
05
Siparişte W.Nr kullanın
Amerikan harfi grubu söyler, kimyayı tam söylemez. P20 örneği: bu ad altında birkaç farklı kimya dolaşır. W.Nr ve EN adı ise bir kalitenin bileşim aralığını tanımlar. Bu yüzden siparişte:
- Kalite: W.Nr ve EN adı birlikte: 1.2379, X153CrMoV12.
- AISI adını yanına parantezle yazın: (D2).
- Norm: EN ISO 4957 (1.2311 ve 1.2312 için SEL).
- Teslim durumu: tavlı (+A) ya da ıslahlı (+QT).
Takım çeliklerinin tamamını takım çelikleri sayfasında, dört adı yan yana eşdeğerlik tablosunda görebilirsiniz. Teklif formunda kalite alanına W.Nr yazın.
Sık yapılan hatalar:
- Sayıyı karbon yüzdesi sanmak. D2'deki 2 grup içi sıradır.
- "P20" adının tek bir kimya olduğunu varsaymak. Ticari ekli adlar farklı kimyaları kapsar.
- Harf grubuna bakıp kalitenin tam bileşimini çıkarmak. Harf yalnız grubu söyler.
- AISI adını siparişte tek başına yazmak. W.Nr gerekir.
Kaynaklar: ASTM A681 (alaşımlı takım çelikleri) ve SAE J438 harf sınıflandırması; bağımsız bir takım çeliği sınıflandırma makalesi ve bir kalite rehberi ile karşılaştırıldı. W.Nr eşlemeleri EN ISO 4957 (ISO 4957:2018) ve kalite verisinden.
06
Sık sorulan sorular
D2 ile 1.2379 aynı mı?
Yakın eşdeğerdir, birebir aynı değildir. D2 Amerikan, 1.2379 Avrupa sisteminin adıdır. İkisi de yüksek karbonlu yüksek kromlu soğuk iş çeliğidir.
P20+Ni bir AISI adı mı?
Hayır. "P20+Ni" ticari bir tanımdır; AISI ya da ASTM standart adı değildir. Karşılığı olan çelik 1.2738'dir (40CrMnNiMo8-6-4).
H10 ve H13 farkı nedir?
İkisi de sıcak iş çeliğidir ve krom esaslı H grubuna girer. H13'ün karşılığı 1.2344'tür (krom %4,80–5,50, molibden %1,20–1,50); H10'un yakın karşılığı 1.2365'tir (krom %2,70–3,20, molibden %2,50–3,00). 1.2344 ile 1.2367 arasındaki ilişkiyi ayrı yazıda anlatıyoruz.
