1.2738, 1.2311 ve 1.2312: plastik kalıp çeliği farkı

01

Kısa cevap

Üç çelik de plastik kalıp ve kalıp çerçevesi işinde kullanılan, genellikle ıslahlı teslim edilen P20 ailesi kalitelerdir. Aralarındaki fark iki elementtedir: nikel ve kükürt.

• 1.2311 (40CrMnMo7): ailenin temel kalitesi. Nikel ve ek kükürt içermez.
• 1.2312 (40CrMnMoS8-6): kükürtlü sürüm. Kükürt %0,05–0,10; talaş kaldırmayı kolaylaştırmak için eklenir.
• 1.2738 (40CrMnNiMo8-6-4): nikelli sürüm. Nikel %0,90–1,20; kalite verisinde kalın kesitte homojen sertlik için anılır.

Çizim hangi kodu yazıyorsa onu sipariş edin. Seçimi sizin yapmanız gerekiyorsa aşağıdaki tablo ve kalıp boyutu bölümü yön verir. Genel çerçeve için takım çeliği seçimi rehberine bakın.

02

Üç kalite yan yana

Önemli bir ayrım: 1.2738 EN ISO 4957 takım çeliği normunda yer alır. 1.2311 ve 1.2312 ise Stahl-Eisen-Liste'de tanımlıdır ve ISO 4957'de bulunmaz. Yani üçünün bileşim tablosu aynı normdan gelmez. Siparişte "P20+Ni" ve "P20+S" ifadeleri ticari tanımdır; AISI'nin standart adı değildir. Bu yüzden kalite kodunu yazın: 1.2738, 1.2311, 1.2312.

Adları okumak, farkı bir bakışta gösterir. İlk iki hane karbonun yüz katıdır: 40 → yaklaşık %0,40. Ardından gelen sayılar, sıradaki elementlerin katsayılı değerleridir ve her biri 4'e bölünür:

• 1.2311, 40CrMnMo7: 7 ÷ 4 ≈ 1,75; krom yaklaşık %1,8–2. Mn ve Mo adda sayı almaz.
• 1.2312, 40CrMnMoS8-6: 8 ÷ 4 = %2 krom, 6 ÷ 4 = %1,5 mangan. Adın içindeki S kükürt ilavesini gösterir.
• 1.2738, 40CrMnNiMo8-6-4: %2 krom, %1,5 mangan ve 4 ÷ 4 = %1 nikel. Normdaki nikel aralığı %0,90–1,20'dir.

Yani nikel ve kükürt farkı adın içinde zaten yazar. Kimya detayı için kalite sayfaları: 1.2311, 1.2312, 1.2738. Eşleşmeleri eşdeğerlik tablosunda da bulabilirsiniz.

03

Teslim durumu: ıslahlı yaklaşık 300 HB

Plastik kalıp çelikleri çoğunlukla ıslahlı (+QT) teslim edilir. Yani kalıp bloğu sertleştirilmeden, işlenebilir ama yeterince sert bir durumda gelir ve kalıp açıldıktan sonra yeniden sertleştirmeye gerek kalmayabilir. Bu, işleme başlarken beklenen sertliği bilmeyi önemli kılar.

1.2738 için üretici aralıkları da yayımlanır; farklı üreticiler 285–330 HB arasında değerler verir. Bunlar normdan değil üretici föyünden gelir. Bu yüzden "yaklaşık 300 HB" ifadesini bir hedef olarak okuyun, garanti aralığı olarak değil. Sertlik ölçüsünü HB'den HRC'ye çevirmeniz gerekirse, yaklaşık 280–325 HB aralığı kabaca 28–34 HRC'ye denk gelir; çeviri tablosu yaklaşık bir okumadır. Tavlı (+A) değerler kaynaklar arasında farklı çıktığından burada yer almaz; sipariş teslim durumu olarak ıslahlı mı tavlı mı istediğinizi yazın.

04

Nikel ve kalın kesit

Islahlı teslim edilen büyük bloklarda sertlik yüzeyden merkeze doğru düşebilir. Bunun nedeni, kalın kesitte soğumanın merkezde yavaş olmasıdır. Nikel sertleşebilirliği artıran bir elementtir; 1.2738'in nikel içermesi, kalite verisinde "kalın kesitte homojen sertlik gereken parçalar" için önerilmesinin nedenidir.

Sertleşebilirlik, çeliğin soğutulduğunda merkeze kadar sertleşme yeteneğidir. İki aynı sertlikte çelik, kalın kesitte farklı davranabilir. Bu fark küçük kalıpta görünmez, büyük blokta görünür hâle gelir.

Hangi kalınlıkta ne kadar fark olduğunu norm vermez. Büyük bir kalıp bloğu alıyorsanız kalınlığı teklif aşamasında yazın ve sertliğin kesit boyunca beklentinizi netleştirin.

05

Kükürt ve talaş kaldırma

1.2312, kasıtlı kükürt içerir (%0,05–0,10). Kükürt talaş kırılmasını kolaylaştırır; kalıp boşluğunu frezelerken talaşın akışı daha rahat olur. Bu avantajın bedeli vardır. Genel kural olarak kükürtlü çelikte sülfür kapanımları bulunur ve bunlar çok yüksek parlatma ya da kimyasal desenleme isteyen yüzeylerde dikkat gerektirebilir. Parlatma beklentiniz varsa kalıbı yapacak atölyeyle konuşun.

Yani seçim şu soruya iner: kalıp boşluğunun işlenmesi mi öncelik, yoksa yüzey kalitesi mi?

06

Kalıp boyutuna göre seçim

Aşağıdaki tablo kalite verisindeki kullanım notlarının özetidir. Kesin bir ebat sınırı değildir.

Karar için üç soru yeter:

1. Kalıbın en büyük kesiti kaç mm? Kalın kesitte nikel avantajı artar.
2. Kalıp boşluğu çok işleniyor mu? Evetse kükürtlü sürüm düşünülür.
3. Yüzey parlatılacak mı, kaplanacak mı? Evetse kükürtsüz kalite daha güvenli bir başlangıçtır.

Korozif plastik (örneğin PVC) işleyen kalıp için yüksek kromlu bir plastik kalıp çeliği olan 1.2316 düşünülebilir; ayrıntı için 1.2316 yazısına bakın. Ailenin tamamı için plastik kalıp çelikleri sayfası var.

Malzeme bilgisi: 1.2311 ve 1.2738 için üretici föyleri yumuşatma tavlamasını 710–740 °C, sertleştirmeyi 830–870 °C (yağ ya da sıcak banyo) bandında verir. Plastik kalıp çelikleri çoğunlukla ıslahlı teslim edildiğinden bu işlem her kalıpta gerekmez; yeniden sertleştirme düşünüyorsanız teslim durumunu ve föyü sertleştirecek işletmeyle konuşun.

07

Stok formları ve blok ölçüsü

Bu kaliteler levha ve kare olarak aranır. Levhayı ve bloğu en ve boyda keseriz; blok ölçüsünü ve kalınlığı teklif formuna yazarsınız. Stoktaki ölçüler teklif aşamasında netleşir. Talaşlı imalat, pah kırma, taşlama ve ısıl işlem yapmıyoruz; çelik ham olarak, stoktaki teslim durumuyla gelir.

Teklif için yazın:

1. Kalite: 1.2311, 1.2312 ya da 1.2738 (EN adıyla birlikte).
2. Teslim durumu: ıslahlı (+QT) ya da tavlı (+A).
3. Form: levha ya da kare; kalınlık, en, boy.
4. Adet.

Teklifi teklif formundan başlatabilirsiniz; formda kalite alanını 1.2312 ya da 1.2738 olarak değiştirebilirsiniz.

Sık yapılan hatalar:

• "P20+Ni" ya da "P20+S" yazıp W.Nr yazmamak.
• Üç kalitenin bileşimini aynı normdan geldiğini sanmak. 1.2738 ISO 4957'de, 1.2311 ve 1.2312 SEL'dedir.
• "Yaklaşık 300 HB" ifadesini garanti aralığı gibi okumak.
• Parlatma gerektiren kalıba kükürtlü kaliteyi düşünmeden seçmek.

Kaynaklar: 1.2738 için EN ISO 4957 (ISO 4957:2018) ve dipnotu; 1.2311 ve 1.2312 için Stahl-Eisen-Liste (SEL) ve üretici veri föyleri. "P20+Ni" ve "P20+S" ticari tanımlardır.

08

Sık sorulan sorular