01
50CrMo4 kısaca
50CrMo4, 42CrMo4'ün daha yüksek karbonlu kardeşidir: krom ve molibden katılmış, karbonu %0,46–0,54 olan bir ıslah çeliğidir. Werkstoffnummer'i 1.7228, yakın Amerikan karşılığı AISI 4150, Türk piyasasındaki adı Ç 4150'dir. Norm adı EN ISO 683-2:2018'dir; eski adı EN 10083-3:2006.
Islah çeliği, sertleştirilip menevişlenerek kesitin tamamında dayanım ve tokluk kazanan çeliktir. Yüksek karbon, 50CrMo4'e iki avantaj sağlar: yüzeyi sertleştirildiğinde daha yüksek sertlik ve kalın kesitte 42CrMo4'e göre biraz daha yüksek dayanım. Islahın ne olduğunu ve sementasyondan farkını ıslah ve sementasyon çeliği farkı yazısında anlattık. Tür sayfası: ıslah çelikleri.
Tek bakışta:
- Karbon: %0,46–0,54.
- Çekme dayanımı (+QT, 16–40 mm): 1000–1200 MPa; akma dayanımı en az 780 MPa.
- Tavlı teslim sertliği: en çok 248 HB.
- Yüzey sertleştirme sonrası: en az 58 HRC (EN 10083-3 Tablo 9).
- Adları: 50CrMo4 · 1.7228 · AISI 4150 · Ç 4150.
02
Kimyasal bileşim
42CrMo4 ile karşılaştırıldığında tek anlamlı fark karbondur. Krom ve molibden aralıkları aynıdır.
| Element | Oran, % |
|---|---|
| Karbon (C) | 0,46–0,54 |
| Mangan (Mn) | 0,50–0,80 |
| Krom (Cr) | 0,90–1,20 |
| Molibden (Mo) | 0,15–0,30 |
| Fosfor (P) | en çok 0,025 |
| Kükürt (S) | en çok 0,035 |
Adı okumak kolaydır: 50, yaklaşık %0,50 karbondur; CrMo krom ve molibden; sondaki 4, krom için 4 ÷ 4 = yaklaşık %1'dir.
Karbon yükseldikçe çelik daha sert sertleşir ve yüzey sertleştirmede daha yüksek sertlik verir; ama tokluk bir miktar azalır ve işlenebilirlik düşer. 50CrMo4 bu dengeyi dayanım ve yüzey sertliği lehine kurar.
03
Çapa göre mekanik değerler
Islahlı (+QT) teslim için norm, değerleri 250 mm çapa kadar beş banda böler:
| Çap, mm | Akma Rp0,2, MPa (en az) | Çekme Rm, MPa | Kopma uzaması A, % (en az) |
|---|---|---|---|
| ≤ 16 | 900 | 1100–1300 | 9 |
| 16–40 | 780 | 1000–1200 | 10 |
| 40–100 | 700 | 900–1100 | 12 |
| 100–160 | 650 | 850–1000 | 13 |
| 160–250 | 550 | 800–950 | 13 |
Tabloyu okumak
Çap büyüdükçe dayanım düşer, uzama artar. Ø 60 mm'lik bir mil 40–100 mm bandındadır: çekme dayanımı 900–1100 MPa, akma dayanımı en az 700 MPa. Ø 130 mm'lik mil 100–160 mm bandındadır: 850–1000 MPa ve en az 650 MPa.
Darbe işi (KV) için norm 16 mm'nin üzerindeki her bantta en az 30 J ister.
Yumuşak tavlı (+A) teslimde sertlik en çok 248 HB'dir. Bu değer işleme içindir; asıl dayanım ıslahlı değerlerde aranır. Siparişte kodu yazın.
Yüzey sertleştirme
50CrMo4 yüzey sertleştirme için en uygun ıslah çeliklerindendir. EN 10083-3 Tablo 9'a göre indüksiyon ya da alevle sertleştirilmiş yüzeyde en az 58 HRC verilir (çap en çok 250 mm). Bu en az değerdir; norm üst sınır koymaz. Sonuç işlem koşullarına bağlıdır.
04
42CrMo4 ile farkı
İki kalite kardeştir. Aynı yük sınıfında, aynı krom ve molibdenle, farklı karbonla çalışırlar. Yan yana:
| Özellik | 42CrMo4 | 50CrMo4 |
|---|---|---|
| Karbon, % | 0,38–0,45 | 0,46–0,54 |
| Mangan, % | 0,60–0,90 | 0,50–0,80 |
| Rm, 16–40 mm, MPa | 1000–1200 | 1000–1200 |
| Rp0,2, 16–40 mm, MPa (en az) | 750 | 780 |
| Rm, 100–160 mm, MPa | 800–950 | 850–1000 |
| Rp0,2, 100–160 mm, MPa (en az) | 550 | 650 |
| KV, J (en az, 16 mm üzeri) | 35 | 30 |
| +A, HB (en çok) | 241 | 248 |
| Yüzey sertleştirme, HRC (en az) | 53 | 58 |
Ne değişiyor
100 mm'ye kadar çekme dayanımı aralıkları aynıdır. Akma dayanımı 16 mm'ye kadar aynıdır; 16–100 mm bandında 50CrMo4'te 30–50 MPa yüksektir. 100 mm'nin üzerinde 50CrMo4 hem çekme (50 MPa) hem akma dayanımında (100 MPa 100–160 mm bandında) öne geçer.
Bedeli tokluktadır. Darbe işi alt sınırı 42CrMo4'te 35 J, 50CrMo4'te 30 J'dur. Yüzeyi daha sert, çekirdeği biraz daha az toktur.
Karar kuralı şudur: yük darbeliyse ve tokluk öncelikliyse 42CrMo4. Yüzey sertliği öncelikliyse (58 HRC şartı) ya da 100 mm'nin üzerinde biraz daha dayanım gerekiyorsa 50CrMo4. Eşdeğer adlar: 42CrMo4 için 1.7225, AISI 4140, Ç 4140; 50CrMo4 için 1.7228, AISI 4150, Ç 4150. 42CrMo4 kalite sayfasında ayrıntı bulunur.
Dört ad
Aynı çelik dört adla aranır:
| Ad | Sistem | Not |
|---|---|---|
| 50CrMo4 | EN adı (EN ISO 683-2) | Bileşimden kurulur |
| 1.7228 | W.Nr (EN 10027-2) | Sıra numarası |
| AISI 4150 | AISI / SAE | Yakın eşdeğer |
| Ç 4150 | MKE adlandırması | SAE numarasının başına Ç konur |
JIS karşılığı SCM445'tir (yakın eşdeğer). Yakın eşdeğer, aralıkların örtüştüğü ama birebir aynı olmadığı anlamına gelir. Kritik parçada EN adıyla sipariş verin.
Bir karar örneği
Bir mil için tasarım, indüksiyonla sertleştirilmiş yüzeyde en az 56 HRC şartı koyuyor olsun. 42CrMo4 için norm en az 53 HRC verir; yani 56 HRC için norm temelli bir dayanağınız olmaz. 50CrMo4 için norm en az 58 HRC verir ve şart rahatça karşılanır. Aynı mil darbe altında çalışıyorsa, tokluk alt sınırı da (30 J ve 35 J) hesaba katılır.
Bu örnekte yüzey sertliği belirleyicidir. Çap 100 mm'nin altındaysa çekme dayanımı iki kalitede aynıdır ve seçimi yüzey sertliği ile tokluk arasındaki denge verir.
05
Kullanım alanları
50CrMo4, yüksek dayanım gerektiren makine ve otomotiv parçalarında kullanılır:
- miller
- bağlantı parçaları
- kumanda parçaları
Ortak noktaları yüksek dayanım ve, çoğu zaman, yüzeyin ayrıca sertleştirilmesidir. Yüzeyi sertleştirilen mil, kam ve kumanda parçası en tipik örneklerdir. Tüm kesitin yükü taşıdığı ya da darbe alan bir parçada tokluk öncelikli olduğundan 42CrMo4 tercih edilir.
06
Stok formları
50CrMo4 çelik çubuk ve kare çelik olarak bulunur; lama ve levha da stok listesindedir. Çelik Alaşımları stoktaki ham malzemeyi ölçünüze en ve boyda keser; yüzey sertleştirme dahil ısıl işlem, talaşlı imalat, pah kırma ve taşlama yapmaz.
Siparişte kalite, teslim durumu (+A ya da +QT), form ve ölçü yazılır. Eşdeğer adlar için eşdeğerlik tablosuna bakın. Kalite önceden seçili gelen 50CrMo4 teklif formunu kullanabilirsiniz.
Kaynaklar. EN ISO 683-2:2018 (önceki EN 10083-3:2006); EN 10083-3 Tablo 9 (yüzey sertliği). Değerler ikinci bağımsız kaynakla karşılaştırılmıştır. AISI karşılığı yakın eşdeğerdir.
07
Sık sorulan sorular
50CrMo4 ile 42CrMo4 arasındaki fark nedir?
50CrMo4'ün karbonu daha yüksektir (%0,46–0,54, 42CrMo4'te %0,38–0,45). Çekme dayanımı 100 mm'ye kadar aynı kalır; yüzey sertleştirmede en az sertlik 58 HRC'ye yükselir (42CrMo4'te 53). Darbe işi alt sınırı biraz düşüktür: 30 J ve 35 J.
50CrMo4 tavlı halde ne kadar serttir?
Yumuşak tavlı (+A) teslimde sertlik en çok 248 HB'dir. Islahlı halde norm sertliği HB ile değil, çapa göre dayanım tablosuyla verir.
Ç 4150 ne demek?
MKE adlandırmasında SAE numarasının başına Ç konur. Ç 4150, AISI 4150'ye, yani 50CrMo4'e karşılık gelir. MKE adı bir standart değildir; adlandırma geleneğidir. AISI 4150 yakın eşdeğerdir, bileşim sınırları birebir aynı değildir.
