Kalıpçı için takım çeliği siparişi: kalite, blok ölçüsü, teslim durumu

01

Kısa cevap

Takım çeliği siparişi dört parçadan oluşur: kalite, teslim durumu, blok ölçüsü ve adet. Kaliteyi W.Nr ile yazarsınız, teslim durumunu tavlı mı ıslahlı mı diye belirtirsiniz, ölçüyü işleme payı eklenmiş ham ölçü olarak verirsiniz. Eksik kalan her bilgi teklifte bir geri dönüş sorusuna dönüşür.

Bu yazı kalıpçının sipariş satırını nasıl yazacağını anlatır. Sipariş satırının genel kuralları için çelik teklifi nasıl istenir yazısına bakın. Biz stoktaki ham malzemeyi ölçünüze en ve boyda keseriz; kalıbı işleyen sizsiniz.

02

Kalite: W.Nr ve norm

Kalıpçılar takım çeliğini W.Nr ile arar: 1.2379, 1.2344, 1.2738. W.Nr kısadır; kalıphanenin ortak dilidir. Aynı çelik EN adıyla da yazılabilir; güvenli olan ikisini yan yana yazmaktır.

Sık sorulan kaliteler ve kullanım grupları:

Norm olarak takım çeliklerinde EN ISO 4957 geçerlidir (ISO 4957:2018 ile uyumlu). 1.2311 ise ISO 4957 listesinde yer almaz; Stahl-Eisen-Liste'de tanımlıdır. Sipariş satırına normu yazmak, aynı kalite adının başka bir belgeden gelmesini önler.

AISI karşılıklarını (D2, H13, P20) yakın eşdeğer olarak düşünün; bileşim sınırları birebir aynı olmayabilir. Eşdeğerleri ayrıntılı görmek için takım çelikleri sayfasına bakın.

03

Teslim durumu: tavlı ya da ıslahlı

Takım çeliği iki ana durumda teslim edilir: - Tavlı (+A, yumuşak tavlı). Çelik işlenebilir sertliktedir. Soğuk iş ve sıcak iş çelikleri normalde bu durumda gelir. Kalıbı işler, sonra sertleştirirsiniz. - Islahlı (+QT). Çelik orta sertlikte gelir ve sertleştirmeden işlenebilir. Plastik kalıp çeliklerinin bir bölümü ıslahlı teslim edilir ve kalıp sertleştirme yapılmadan kullanılır.

ISO 4957 6.2.2 şunu söyler: aksi belirtilmedikçe takım çeliği tavlı teslim edilir. İstisnalar 35CrMo7, X38CrMo16, 40CrMnNiMo8-6-4 ve 55NiCrMoV7'dir; bunlar ıslahlı teslim edilir.

Sertlik değerleri şöyledir (doğrulanmış kayıtlar):

1.2738 ve 1.2316 için üretici aralıkları birbirinden biraz farklıdır; yaklaşık 300 HB, normdaki tipik teslim değeridir. Kesin aralık gerekiyorsa siparişte yazın.

Pratik sonuç: 1.2379 ya da 1.2344 alıyorsanız malzeme yumuşak gelir ve kalıbı işledikten sonra siz sertleştirirsiniz. 1.2738 alıyorsanız malzeme ıslahlı gelir ve doğrudan kalıp işine geçebilirsiniz. Siparişe teslim durumunu yazmamak, yanlış sertlikte malzeme gelmesi riskini taşır.

Kaliteyi seçmeden önce kalıbın iş koşuluna bakın. Üç grup üç ayrı yük tanımlar: - Soğuk iş: kalıp malzemeyi oda sıcaklığında keser ya da şekillendirir. Aşınma dayanımı belirleyicidir; 1.2379 bu işin tanıdık çeliğidir. - Sıcak iş: kalıp sıcak metalle ya da yüksek sıcaklıktaki yüzeyle temas eder. Isıl yorulma ve tokluk önemlidir; 1.2344 bu gruptadır. - Plastik kalıp: kalıp enjeksiyon basıncını taşır, yüzey kalitesi önemlidir. Büyük kesitlerde homojen sertlik aranır; 1.2738 bu nedenle kalın bloklarda tercih edilir.

Seçimden emin değilseniz önce takım çeliği seçimi yazısındaki kriterleri okuyun.

04

Blok ölçüsü ve işleme payı

Kalıp çeliği çoğunlukla levha ya da blok olarak alınır. Ölçü kalınlık × en × boy sırasıyla mm yazılır.

Ölçüyü seçerken kural şudur: ham ölçü, kalıbın son ölçüsüne işleme payı eklenerek bulunur.

ham ölçü = son ölçü + işleme payı

Pay iki nedenle gerekir. Birincisi, haddelenmiş ya da dövülmüş yüzeyin dış katmanı işlenerek alınır. İkincisi, sertleştirme sonrası ölçü bir miktar değişebilir ve rektifiye için malzeme bırakılır. Payın değeri kalıba, kaliteye ve kalıbı işleyen tezgâha göre değişir; payı kalıp çizimini bilen siz belirlersiniz.

Küçük bir hata sipariş satırında büyük sonuç doğurur. Payı eksik bırakırsanız parça işlenemez, fazla bırakırsanız hem ağırlık hem işleme süresi artar. Emin değilseniz işleme payını teklifte açıkça sorun.

Ölçü yazarken şu üç hatadan kaçının: 1. Ölçü sırasını belirtmemek. Kalınlık × en × boy sırasını sipariş satırında açıkça yazın. 2. Birimi atlamak. Milimetre mi, santimetre mi? Hep mm yazın. 3. Adet yerine ağırlık yazıp ölçüyü eksik bırakmak. Ağırlıktan ölçü çıkmaz; her blok için üç ölçü gerekir.

Kesim ölçüsü de siparişin parçasıdır. Biz ölçüye en ve boyda keseriz; kesim sonrası ölçü sapmasını teklifte konuşun. Sapma kalınlığa ve kaliteye göre değişir.

05

Lif yönü

Haddelenen ya da dövülen çelik, uzama yönünde lifli bir yapı kazanır. İçindeki kalıntı ve ayrışma bantları bu yönde dizilir. Bu yüzden mekanik özellikler yöne göre değişir: genel olarak boyuna yöndeki tokluk, enine yöndekinden yüksektir.

Kalıpçı için anlamı şudur: çatlak kalıpta genellikle lif boyunca ilerler. Yük altında çatlama riski taşıyan bir kesit varsa lif yönünü yükle ilişkilendirmek gerekir. Bu konu özellikle sıcak iş kalıplarında önem kazanır.

Sipariş satırında "lif yönü X ölçüsü boyunca" diye yazarsınız. Kritik değilse yazmanıza gerek yoktur. Kritikse notu açık yazın ve kesim planında hangi ölçünün boy olacağını teklifte teyit edin; yön, kesilecek ölçüye göre belirlenir.

Daha temiz iç yapı, yön farkını azaltır: kükürt oranının düşük olması, enine tokluğu yükseltir. Bu özel bir çelik kalitesi ister ve ayrı bir sipariş konusudur.

06

Örnek sipariş satırları

Satırlar yalnız yazım örneğidir; ölçüler stok bilgisi değildir.

1. 1.2379 (X153CrMoV12), EN ISO 4957, +A, levha 40 × 200 × 300 mm, 2 adet
2. 1.2344 (X40CrMoV5-1), EN ISO 4957, +A, levha 60 × 250 × 400 mm, 1 adet, lif yönü 400 mm boyunca
3. 1.2738 (40CrMnNiMo8-6-4), EN ISO 4957, +QT, levha 80 × 300 × 500 mm, 1 adet

Her satırda kalite, norm, teslim durumu, ölçü ve adet vardır. İkinci satırda lif notu eklenmiştir. Ağırlığı önceden bilmek isterseniz ağırlık hesaplama aracını kullanın. İlk örnek 40 × 200 × 300 mm = 2400 cm³ eder ve 7,85 g/cm³ ile yaklaşık 18,8 kg gelir.

Bu satırları teklif formuna olduğu gibi yapıştırabilirsiniz. Satış ekibi teklifte ölçü, kesim ve teslim bilgilerini yazılı bildirir.

07

Sık sorulan sorular