Soğuk çekme lama ile sıcak çekme lama farkı

01

Kısa cevap

Fark, çeliğin hangi sıcaklıkta şekillendiğinden doğar. Sıcak çekme lama yüksek sıcaklıkta haddelenir; yüzeyi tufallı, kenarı hafif yuvarlaktır. Soğuk çekme lama oda sıcaklığında kalıptan çekilir; yüzeyi parlak, kenarı keskin, ölçüsü daha dardır ve çekme–akma dayanımı bir miktar yükselir.

İki ürün de aynı kalite adlarıyla satılır. Kalite aynı kalır, teslim biçimi değişir. Lama formuna genel bakış için çelik formları rehberine bakabilirsiniz.

02

Üretim farkı

Her iki lama türü sıcak haddelenmiş malzemeden başlar. Ayrım sonraki adımdadır.

Sıcak çekme lama. Çelik, haddeleme sıcaklığında silindirlerden geçirilerek istenen en ve kalınlığa getirilir. Soğurken yüzeyde oksit tabakası (tufal) oluşur. Ürün olduğu gibi, matlaşmış gri yüzeyle gelir. Ölçü ve şekil EN 10058'e göre tanımlanır.

Soğuk çekme lama. Haddelenmiş lama, tufalı temizlendikten sonra oda sıcaklığında bir kalıptan çekilir. Kesit biraz daralır, ölçü kalıbın ölçüsüne oturur, yüzey parlaklaşır. Ölçü ve tolerans EN 10278'e göre verilir.

Kısacası: sıcak çekme haddenin çıktığı hâldir; soğuk çekme o hâlin üstüne bir hassas bitirme adımıdır. Sitedeki iki ürün sayfası bu ikiliyi ayırır: soğuk çekme lama ve sıcak çekme lama.

03

Yüzey, kenar ve tolerans

Kenar farkı EN 10058'in kendi metninde geçer: sıcak haddelenmiş lamada köşeler imalat nedeniyle tanımsız biçimde yuvarlak olabilir. Soğuk çekmede kenar keskindir ve yatak, kılavuz, kama gibi dar yuvaya oturacak parçada işe yarar.

Tolerans değeri ölçüyle değişir; sınıfı sipariş belirler. Bilinmesi gereken: soğuk çekme lamada en ve kalınlık çoğunlukla h11 sınıfındadır, kalın ölçülerde h12 görülür. Sıcak çekme lamada ise sapma EN 10058'deki ± değerlerle verilir ve genel olarak daha geniştir. h harfi ve sayının anlamı için ISO 286 sınıf sistemine bakın.

Yüzeyin işe yaradığı bir örnek: bir kılavuz rayını sıcak çekme lamadan yapacaksanız yüzeyi tufaldan arındırmanız ve kenarı düzeltmeniz gerekir. Aynı rayı soğuk çekme lamadan yaparsanız bu adımın büyük bölümü atlanır. Buna karşılık yüzeyi zaten kaynakla, boyayla ya da kaplamayla kapanacak bir parçada parlaklığın bir değeri yoktur; sıcak çekme lama yeterlidir.

04

Dayanım farkı

Soğuk çekmede çelik oda sıcaklığında şekil değiştirir. Bu sırada kristal yapı sertleşir (pekleşme), çekme ve akma dayanımı yükselir, uzama azalır. Sitedeki ürün sayfası da soğuk çekme lamayı "keskin kenarlı, çekme ve akma dayanımı daha yüksek" diye tarif eder.

Artışın miktarı kaliteye, kesit daralmasına ve ölçüye bağlıdır; tek bir yüzde yazılamaz. Kesin dayanım gerekiyorsa siparişte istenen değeri ya da teslim durumunu yazın.

İlişkili bir not: pekleşme yalnız dayanımı değil, çelik içindeki iç gerilimi de artırır. Soğuk çekilmiş lamadan bir yüzeyi işlerseniz parça bir miktar eğilebilir. Bu yüzden ince, uzun ve asimetrik işlemlerde gerilim giderme düşünülür.

05

Kaliteler

Lama ürünlerinde yaygın kaliteler EN 10025-2'deki yapı çelikleridir. Eski DIN adları hâlâ kullanılır.

Dayanım ve uzama değerleri haddelenmiş ya da normalize teslim durumu, 16 mm'ye kadar kalınlık içindir (EN 10025-2:2019). Soğuk çekilmiş lamada akma ve çekme dayanımı bu değerlerin üzerine çıkabilir, uzama düşebilir. S235JR'nin sayıdaki 235 en düşük akma dayanımını (MPa) verir. Kalite adındaki son karakterler darbe güvencesini anlatır: JR 20 °C'de, J2 −20 °C'de belirli bir darbe enerjisini şart koşar. S355J2 bu yüzden düşük sıcaklıkta kullanılacak parçalar için S355JR'ye göre daha uygundur. Bu üç kalite transmisyon çelikleri başlığı altında da yer alır.

Eski adın geçtiği her yerde yeni adı arayın: St37 aradığınızda S235JR, St52 aradığınızda S355J2 karşılaşırsınız. Karşılığı tablodan okunur.

06

Hangi iş için hangisi

Seçim, parçanın ne yapacağına bağlıdır.

Sıcak çekme lama şu işlerde yeterlidir: - Kaynakla birleşecek konstrüksiyon parçaları - Yüzeyi zaten işlenecek ham parçalar - Boyanacak ya da kaplanacak ham yapı elemanları - Tolerans aranmayan destek, plaka, taban

Soğuk çekme lama şu işlerde tercih edilir: - Dar yuvaya oturacak kılavuz, kama, tutucu - Parlak yüzey ya da keskin kenar aranan parçalar - Ek işleme yapmadan monte edilecek parçalar - Ölçü sapmasının montajı etkilediği seri işler

İki ürün arasında ağırlık farkı yoktur. Aynı ölçüde kuramsal ağırlık aynıdır: 60 × 20 mm lama 1 m'de 9,42 kg gelir. Hesap ağırlık aracında saniyeler içinde yapılır.

Teklif isterken lamayı şöyle yazmak işi hızlandırır: 1. Türü: soğuk çekme ya da sıcak çekme. 2. Kaliteyi: S235JR, S275JR ya da S355J2; eski adla (St37 gibi) de yazabilirsiniz. 3. Ölçüyü: en × kalınlık, mm. Örnek: 60 × 20. 4. Boyu ve adedi. 5. Varsa tolerans sınıfını, örneğin h11.

Sık karışan iki nokta var. Birincisi, "soğuk çekme" ile "soğuk haddelenmiş sac"ın aynı şey olmadığıdır: sac ve şerit soğuk haddelenir, lama ve çubuk kalıptan çekilir. İkincisi, "parlak lama" denen ürünün genellikle soğuk çekme lama olduğudur; ama parlaklık tek başına tolerans sınıfını söylemez. Sınıfı yine siparişte yazın.

Hangi ölçünün hangi türde stokta olduğu teklif aşamasında netleşir; lamayı istediğiniz boyda keseriz.

07

Sık sorulan sorular