1.2379 çeliği nedir, nerede kullanılır?

01

1.2379 kısaca

1.2379, EN ISO 4957 (ISO 4957:2018) takım çeliği normunda tanımlı yüksek karbonlu, yüksek kromlu bir soğuk iş takım çeliğidir. Aynı çelik dört adla aranır:

Soğuk iş, çeliğin ısıtılmış değil oda sıcaklığında çalışan takımda kullanıldığı anlamına gelir: kesme, zımbalama, ovalama ve büküm gibi işler. Bu işlerde kalıbı yıpratan şey sıcaklık değil aşınmadır. 1.2379'un seçilme nedeni de aşınmaya karşı bileşimidir. Bu yazı çeliği tanıtır; tam tablolar ve stok bilgisi 1.2379 kalite sayfasındadır. Çelik seçiminde genel çerçeve için takım çeliği seçimi rehberine bakın.

02

Kimyasal bileşim (EN ISO 4957)

Bu bölümde yalnız çeliği tanımlayan dört elementi veriyoruz. Silisyum, mangan, fosfor ve kükürt sınırlarının tamamı kalite sayfasındaki tabloda yer alır; kükürt ve fosfor sınırı kaynaklar arasında farklı okunduğu için burada tekrar etmiyoruz.

• Karbon: %1,45–1,60
• Krom: %11,00–13,00
• Molibden: %0,70–1,00
• Vanadyum: %0,70–1,00

Ad bileşimi özetler. X, yüksek alaşımlı çelik demektir; 153 karbonun yüz katıdır (yaklaşık %1,53); Cr12 yaklaşık %12 krom; Mo ve V molibden ve vanadyumdur. Karbon ve krom birlikte yüksek olunca sertleşmiş yapıda sert krom karbürleri oluşur ve aşınma dayanımı bunlarla ilişkilidir. Molibden ve vanadyum bu yapıya ek alaşım katar. Bu bileşim, çeliği düşük alaşımlı yağda sertleşen kalitelerden ayıran şeydir.

03

Eşdeğer adlar: X153CrMoV12 ve D2

X153CrMoV12, 1.2379'un EN adıdır. İkisi aynı çeliğin iki adıdır; biri harfli kimya adı, öteki sıra numarasıdır.

AISI D2, ASTM A681 sınıflandırmasında "D" grubuna girer: yüksek karbonlu, yüksek kromlu soğuk iş çelikleri. D2, 1.2379'a yakın eşdeğerdir; bileşimleri birebir aynı değildir. Eski bir katalogda D2 görüyorsanız 1.2379'a bakın, ama kalıp resmi kritikse yazılı onay alın.

JIS: ISO 4957 ekinde 1.2379 için bir JIS karşılığı yoktur. Piyasada SKD11 anılır; bazı kaynaklar SKD10 yazar. Kaynaklar birbirini tutmadığı için burada bir JIS adı yazılmaz. Japon adlarının nasıl okunduğunu JIS çelik adları yazısında anlatıyoruz. Dört adı bir arada eşdeğerlik tablosunda görebilirsiniz.

04

Teslim sertliği ve sertleştirme testi

Norm iki sayı verir:

255 HB, çeliğin işlenebilir yumuşaklıkta teslim edildiğini gösterir. Sertleştirme testi, çeliğin uygun ısıl işlemle ulaşması gereken en düşük sertliği tanımlar. Kalıbın çalışma sertliği ise normda yer almaz. Üreticiler farklı aralıklar yayımlar; tipik olarak 54–60 HRC aralığı anılır, ama bunu garanti değeri gibi okumayın. Kalıbınızın hedef sertliğini çizim ve sertleştirmeyi yapacak işletme belirler.

Föy okurken iki yaygın karışıklığa dikkat edin. Birincisi, "teslim sertliği" ile "çalışma sertliği" farklı şeylerdir: ilki malzemenin size geldiği durumu, ikincisi sertleştirilmiş kalıbın çalışma durumunu anlatır. İkincisi, tek bir HRC değeri tek başına kalıp ömrünü söylemez; meneviş sıcaklığı da bilinmelidir.

Soğuk işlenmiş tavlı teslim (+A+C) için bazı föyler 275 HB'ye kadar değer verir. Bu, normun dipnotuyla tutarlıdır: bu durumda sertlik +A'dan yaklaşık 20 HB yüksek olabilir. Siparişte tavlı (+A) durumu yazın.

05

Kullanım alanları

Kalite verisinde 1.2379 şu işlerde anılır:

• Kesme ve zımbalama kalıpları
• Makas bıçakları
• Ovalama ve büküm kalıpları
• Derin çekme kalıpları

Ortak noktaları: ince kenarlı, sürekli temaslı, çok parça basan takımlar. Bu işlerde kenar aşınır, kalıp ölçüsü kayar ve bileme sıklaşır. Aşınma dayanımı gereken yerde 1.2379 aranır. Yüksek sıcaklıkta çalışan kalıp için bu doğru aile değildir; orada sıcak iş çelikleri kullanılır. Aileyi soğuk iş çelikleri sayfasında görebilirsiniz.

Seçerken şu soruları sırayla sorun:

1. Kalıp ne basıyor? Kesme ve zımbalamada kenar aşınması öne çıkar; büküm ve çekmede yüzey sürtünmesi.
2. Seri uzun mu? Çok parçalı seride aşınma dayanımı bileme aralığını belirler. Kısa seride daha yalın bir çelik yeterli olabilir.
3. Çizim kodu var mı? Varsa seçim bitmiştir.
4. Sertleştirmeyi kim yapacak? 1.2379'un sertleştirme rejimi iki farklı bantta anılır (düşük ve yüksek menevişli). İşletmenin föyünde hangi bant varsa kalıp tasarımı ona göre kurulmalıdır.

Paslanmaz çelik midir? Hayır. %11–13 krom içerse de EN 10088 paslanmaz çelik normunda yer almaz; ISO 4957'de takım çeliği olarak tanımlanır. Korozyon dayanımı gereken işte bu çeliği paslanmaz çelik diye sipariş etmeyin. Nemli ortamda saklanacak kalıp için yüzey koruması düşünün.

06

1.2379 mu 1.2080 mi?

İkisi de %11–13 kromlu soğuk iş çeliğidir. 1.2080 (X210Cr12) daha yüksek karbonlu (%1,90–2,20) ve molibden ile vanadyum içermez; 1.2379 aynı gövdeye bu iki elementi ekler. Çizim hangi kodu yazıyorsa o kodu sipariş edin. Yan yana tablo, test koşulu farkı ve karar ölçütleri için 1.2379 ile 1.2080 farkı yazısına ve 1.2080 kalite sayfasına bakın.

Bir üçüncü seçenek, yağda sertleşen 1.2842 (90MnCrV8) gibi düşük alaşımlı bir çeliktir. Daha az karbon ve krom içerir. 1.2842 kalite sayfası ayrıntıyı verir.

Sık yapılan hatalar:

• 255 HB'yi kalıp sertliği sanmak. Bu tavlı teslim sınırıdır.
• 1.2379'u paslanmaz çelik gibi sipariş etmek.
• D2'yi birebir eş saymak. Karşılık yakındır.
• SKD11'i kesin JIS karşılığı gibi yazmak. ISO 4957 böyle bir eşleme vermez.

07

Stok formları ve ölçüye kesim

1.2379 levha, lama, kare ve çubuk olarak aranır. Stoktaki malzemeyi istediğiniz en ve boyda keseriz, yani ebatlarız; ölçüyü teklif formunda yazarsınız. Stoktaki ölçüler teklif aşamasında netleşir. Talaşlı imalat, pah kırma, taşlama ve ısıl işlem yapmıyoruz; çelik ham gelir.

Teklif isterken şunları yazın:

1. Kalite: X153CrMoV12 (1.2379).
2. Norm: EN ISO 4957.
3. Teslim durumu: tavlı (+A).
4. Form ve ölçü: levha kalınlığı ve ebadı, lama kalınlığı ve eni, çubuk çapı; boy.
5. Adet ya da toplam kütle.

Kaynaklar: EN ISO 4957 (ISO 4957:2018) değerleri, ISO 4957 yeniden yayımı ve ČSN EN ISO 4957 yorumuyla karşılaştırıldı. AISI sınıflandırması ASTM A681'e göredir.

08

Sık sorulan sorular